In het vorige nummer van Filosofie & Praktijk (2012 nr. 3) schreef Kristof van Rossem over het Socratisch Tweegesprek. Aan de hand van een demonstratiegesprek (15 minuten) tijdens de laatste Socratische Landdag maakt hij duidelijk hoe zo’n gesprek in z’n werk gaat. Het thema van die dag was “Socrates als coach”, vandaar de keuze om met tweegesprekken te oefenen. Coachen vindt immers over het algemeen plaats in een een-op-een setting. Trouwens: in de Dialogen van Plato voert Socrates zijn gesprekken eveneens vooral een-opeen. Waar er meer mensen bij het gesprek betrokken zijn, worden die individueel aan de tand gevoeld.
Toch vraagt deze variant van het Socratisch Gesprek om extra aandacht, want in de traditie van Nelson en Heckmann vindt dit gesprek altijd plaats binnen een groep. Vandaar dat Kristof aan het eind van zijn artikel ingaat op drie kritische vragen:
– Is dit een Socratisch Gesprek?
– Hoe belangrijk is de aanwezigheid van een onderzoeksgroep?
– Wie stuurt wat?
Naar mijn idee kun je in dit geval wel degelijk spreken van een Socratisch Gesprek. Ook wij hanteren binnen ons werk in organisaties de vorm van een
tweegesprek. Deze wijkt enigszins af van de opbouw die Kristof hanteert, maar net als in dit demonstratiegesprek zitten de wezenlijke elementen van een Socratisch Gesprek hierin versleuteld.
Toch wil ik het kritisch onderzoek dat Kristof start in zijn nabeschouwing oppakken en stilstaan bij vier kwesties die opduiken als we zijn demonstratiegesprek nauwkeurig bekijken:
– Het belang van de uitgangsvraag
– De inhoudelijke sturing door de vragensteller
– Tweegesprek versus groepsgesprek
– De afronding van het gesprek
Klik hier voor het volledige artikel: Filosofie & Praktijk Katern VFP, oktober 2012