Dit evenement is voorbij.

Socratische Landdag 2025

1 november 2025 | 09:30 – 17:00

Dit jaar organiseert de Vereniging voor Filosofen in de Praktijk (VFP) wederom de Socratische Landdag. Deze dag is bedoeld voor iedereen die iets heeft met Socrates, de socratische methode en/of het socratisch gesprek.

Het globale thema voor deze Socratische Landdag 2025 is: het toepassen van socratische elementen in diverse contexten.

Het wordt wederom een dag vol met workshops en interessante uitwisselingen. Met oude rotten en frisse, onbekende gezichten.

Hieronder vind je het programma.

Zie daar ook de speciale boekenactie van Saskia van der Werff voor alle deelnemers aan de Landdag!

Uitverkocht !

~~De prijs voor leden is € 45,00 en voor niet-leden €87,50, studenten betalen € 60,00. Dit is inclusief lunch en afsluitende borrel.~~

~~Vroegboeking tot 15 oktober: € 5,00 korting!~~

Programma

Opening plenair: 9:30

Ochtend – 1e ronde – 1,5 uur: 9:45 – 11:15

Sessie specifieke socratische spiergroepen trainen – Sam de Vlieger

In deze sessie leg ik een aantal oefeningen voor om specifieke socratische spiergroepen (elementen) te trainen. Socratische gesprekken voeren vergt een bepaalde houding. Voor deze houding is het noodzakelijk dat je de betrokken spiergroepen met regelmaat traint.

Sam de Vlieger beoefent de socratische methode en doceert filosofie op een middelbaar school.

Spelen met taal – Chantal Richter

Op hoeveel verschillende manieren kun je een verhaal vertellen? De schrijver Raymond Queneau wist er maar liefst 99 te bedenken. In deze workshop gebruiken we zijn boek Stijloefeningen (1947) als inspiratiebron om een gedachte te herformuleren in een andere stijl. Hierdoor kun je met lichtheid en misschien zelfs wat humor naar de ‘eerste versie’ van je gedachten kijken. Wat doet een andere vorm met de inhoud van je boodschap? Dit is een variatie op de denkoefening ‘Het juiste midden’ uit Vrije Ruimte.

Maximaal 10 deelnemers.

Chantal Richter startte in 2024 een socratisch café in de stadsbibliotheek Dordrecht, waar inmiddels steeds meer mensen hun weg naartoe hebben gevonden. Ze geeft cursus aan de volksuniversiteit van Papendrecht. In opdracht van de provincie Zuid-Holland begeleidde Chantal een aantal socratische gesprekken. Daarnaast is deze bestuurskundige actief als redacteur van onderzoeksrapporten en beleidsdocumenten en schrijft ze verhalen voor onder meer Publiek Denken.

Belichaamd Socratisch Gesprek – Merel Overgaag

Een Belichaamd Socratisch gesprek is een klassiek Socratisch gesprek waarbij het lichaam wordt meegenomen. Dit is zowel letterlijk door fysiek te bewegen en de ruimte te benutten, als wel door te kijken hoe ons lichaam kan ondersteunen in het vinden van wijsheid. Bijvoorbeeld, door ook te luisteren naar de stem van het hart, en daar argumentatie bij te vinden. Of door te luisteren naar het onderbuikgevoel, en dat te verwoorden. Dit betekent dat we het kritisch-analytische aspect van filosoferen beoefenen, én deze verrijken met andere vormen van wijsheid. Het gaat uit van non-dualistisch (op Cartesiaanse manier) van denken, waarbij lichaam en geest niet gescheiden zijn.

Merel is belichaamd filosoof en oprichter van Eigenwijsbegeerte, een initiatief dat workshops, trainingen en inspiratie biedt rond het ontwikkelen van eigen wijsheid.
Ze is academisch geschoold in de Wijsbegeerte aan de Universiteit Utrecht, en aanvullend gecertificeerd als holistisch coach en Deep Democracy facilitator. Merel combineert scherpe observaties met warme, directe communicatie. Ze staat bekend om haar vermogen om een veilige en heldere ruimte te creëren, waarin zowel aandacht is voor de groepsdynamiek als voor de individuele processen. Haar stijl kenmerkt zich door een balans tussen speelsheid en diepgang.

Socratisch gesprek – Peter Schmitz – 1e helft

In twee keer anderhalf uur voeren we een – min of meer – klassiek socratisch gesprek.

De vraag wordt nog bekend gemaakt.

Maximaal 8 deelnemers.

Peter Schmitz leidt sinds 2015 socratische of filosofische gesprekken. Hij organiseerde filosofisch café’s in Dieren, Zevenaar en Doesburg. In Doesburg loopt het filosofisch café nu al voor het achtste jaar. Daarnaast organiseert hij diverse cursussen filosofie, een studiegroep actuele (Nederlandse) filosofie (vanaf maart 2024) en een gespreksgroep levensvragen (vanaf 2018). Zijn filosofische praktijk heet Denkkracht.nl

Pauze: 11:15 – 11:30

Ochtend – 2e ronde – 1,5 uur: 11:30 – 13:00

Het socratisch/filosofisch gesprek in de klas – Heleen Weber

“Stel alles in vraag.” De laatste jaren van mijn werkzaam bestaan als docent Nederlands heb ik het filosofisch gesprek en het socratisch gesprek ingezet als middel om de schoolexamens spreekvaardigheid en proza- of poëzieanalyse af te nemen.

In deze workshop laat ik zien hoe ik dat deed: aan de hand van een prozafragment of een gedicht gaan de deelnemers met elkaar in gesprek; waarover is afhankelijk van wat er komt na het lezen van de tekst. De deelnemers wisselen hierover beargumenteerd hun ideeën uit.

Ter geruststelling: er volgt geen beoordeling.

Maximaal 10 deelnemers.

Als docent Nederlands heb ik vele jaren examenkandidaten mogen begeleiden in de aanloop naar hun vervolgopleiding op HBO of Universiteit. Ik heb het altijd als mijn taak gezien ze te vormen tot jonge mensen die kritisch en open kunnen kijken naar wat ze, op welke manier en waar en door wie dan ook, wordt aangeboden.

Filosoferen op het MBO – Muhammed Cagli & Tim Schokker

Hoe ga je met mbo-studenten in gesprek over wat een betekenisvol leven is? Wij onderzochten het met de socratische methode en zagen hoe jongeren werden uitgedaagd om écht na te denken en elkaar te verrassen met nieuwe inzichten. Het leverde openhartige, soms confronterende, maar altijd waardevolle gesprekken op. We hebben er een documentaire van gemaakt.

In deze interactieve workshop nemen we je mee in onze ervaringen, laten we fragmenten zien uit onze documentaire en delen we praktische tips & tricks. Samen gaan we op zoek hoe we socratische gesprekken nóg beter kunnen inzetten in het mbo.

Download uitgebreid programma van deze workshop.

Muhammed Cagli (docent Burgerschap, mbo) en Tim Schokker (medewerker Ministerie van Onderwijs) rondden samen de opleiding Toegepaste Filosofie af. Ze maakten een documentaire over socratische gesprekken met mbo-studenten en zetten zich in voor meer filosofie in het mbo.

Workshop Dialoog, Toekomstdenken & Actie – Timon Meynen – Vervalt wegens ziekte

– in plaats hiervan:

Het socratisch tweegesprek – Hans Bolten

Hoe voer je een socratisch een-op-een gesprek?

Max. 15 deelnemers

Hans Bolten studeert sinds 1980 filosofie en begeleidt sinds 1992 socratische gesprekken. De laatste jaren houdt hij zich theoretisch en praktisch vooral bezig met het verbinden van de socratische gespreksmethode en de ‘philosophy of ordinary language’.

Socratisch gesprek – Peter Schmitz – 2e helft

Lunch 13:00 – 14:00

Middag workshops: 14:00 – ± 16:30

Je inleven of je verplaatsen (in het ervaringsvoorbeeld)? – Dries Boele

Wat te doen met een ervaringsvoorbeeld: je inleven of je verplaatsen? Je leeft je in de beleving van de ander; je verplaatst je in de situatie van de ander. Het een of het ander leidt tot een verschillend Socratisch gesprek. In de workshop wil ik het verschil tussen beide aanpakken onderzoeken, door beide uit te voeren op hetzelfde ervaringsvoorbeeld, plus een enkele vervolgstap.

Dries Boele (1958) studeerde aan enkele kunstacademies en vervolgens filosofie in Amsterdam en Parijs. Hij hoorde bij de groep pioniers in Nederland die vanaf 1983 praktische vormen van filosofie ontwikkelde. Hij nam het initiatief tot het blad ‘Filosofische Praktijk’. Ook was hij een van de oprichters van de VFP in 1989. Hij nam deel aan verschillende internationale conferenties op het gebied van praktische filosofie, en heeft meerdere publicaties op zijn naam staan.

Zwijgen als Socrates en Confucius – Saskia van der Werff

Je kent ze vast wel: drie aapjes op een rij met hun handen voor hun oren, ogen en mond. Ze verbeelden het spreekwoord ‘Horen, zien, zwijgen’. Wist je dat deze aapjes Mizaru, Kikazaru en Iwazaru heten en dat ze gebaseerd zijn op de filosofie van Confucius? Het was een verrassende ontdekking dat zowel Socrates als Confucius het filosofische zwijgen praktiseerden. Deze ontdekking was het startpunt van het nieuwe boek van Saskia van der Werff.

Tijdens de workshop staat de kunst van het zwijgen centraal, dat een terugkerende thema is in boek. Nadat Saskia een korte inleiding heeft gegeven over de kunst van het zwijgen, gaan de deelnemers hiermee oefenen.

Deze workshop is gebaseerd op het nieuwe boek “Horen, Zien, Zwijgen; Zakboekje Filosofie’ van Saskia van der Werff. Deelnemers aan de Socratische Landdag kunnen het Zakboekje met introductiekorting kopen: voor €14,50 ipv €17,50.

Saskia van der Werff heeft een filosofische praktijk in regio Alkmaar, is auteur van Filosofische Vaardigheden I/II en vertaler van Socrates en Orunmila, Wat we van Afrikaanse filosofie kunnen leren.

Don’t mention the word – Wieger van Dalen

Het verschil tussen socratische vragen en didactische vragen is dat de eerste een vraag is, en de tweede een truukje van een docent om een vooraf gedefinieerd stukje kennis te verbaliseren. Als het truukje werkt dan is een didactische vraag ook een socratische vraag, maar heel vaak werkt het niet, en dan…?

Wieger van Dalen is opgeleid als wijsgerig ingenieur (UT) en al 25 jaar docent ethiek in het Hoger onderwijs en Socratisch gespreksleider.

Alleen voor gewoon gebruik! – Hans Bolten

Filosofisch gereedschap

Leonard Nelson (grondlegger van de socratische gespreksmethode) stelde als eis aan het socratisch filosoferen dat de taal op een gewone manier wordt gebruikt. In de workshop ga ik heel kort in op de verwantschap tussen Nelson en ‘ordinary language’-filosofen (bijv. Wittgenstein), waarna we praktisch aan de slag gaan met ‘gewoon taalgebruik’.